ANASAYFA

SÜLALELER

HAYRETTİN HAKKINDA

TERS LALE (Tuşaya)

HAYRETTİN KÖYÜ HAKKINDA HENEL BİLGİLER

Hayrettin Köyü 1880 li yıllarda Bulgaristan'ın Deliorman Bölgesinden gelen Türkler tarafından kurulmuş bir macır köyüdür.

Köyümüz, Denizli İli'nin doğusunda, Denizli'ye takriben 70 km uzaklıkta 1450 râkımlı Kuyucak Yaylası olarak bilinir.

 Denizli İli'nin Afyon İstikametine doğru olan son köyüdür. Köy sınırlarımız aynı zamanda iki ilin sınırı olarak kabul edilmiştir.

İdari yönden ilk defa Baklan Nahiyesi Çal İlçesi Denizli İli' ne bağlı olarak kurulmuş 1957 yılında Çardak İlçesi'ne, 1990 yılında da Bozkurt İlçesi'ne bağlanmıştır. Komşu köylerinin bir kısmı idari yönden Afyon İline bir kısmı ise Denizli İline bağlıdır.

Köyümüzün Sınırları:

Köyümüzün sınırları, doğudan batıya doğru Çiftlik Çeşmesi, Küçük Asar, Horzum, Ekinlik Yüzü (Mezarlar), Sıcak Yatak Deresi, Yeldeğirmeni, Avdan taşı, Arık Yolu, Taştiyan, Erikli ardıçlığı, Kemerler, Top Ocağı, İki Kapılı, Kuycarı Çeşmesi, Tülü Tepesi, Asmalı Dere, Çiftlik Çeşmesi diye bilinir.

Bu sınırlar 1934 yılında Atatürk tarafından onaylanmış sınırlarımızdır. Ancak orman koruması gerekçesiyle Afyon ve Denizli Valililiklerinin anlaşması sonucu Hırsız Yolu takiben Söğütlü, Oyunşamı Akarbakarı'nı takiben Çiftlik Çeşmesi arası olarak değiştirilmiştir.

HAYRETTİN HAKKINDA

(Denizli Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü Tanıtım ve Faaliyet Dergisi Sayı:18)

TUŞAYA ( Ağlayan Gelin-Fritillaria imperialis) ÇİÇEĞİ

Ülkemizin milli çiçeklerindendir. Yöremizde “TUŞAYA” olarak tanınır. Bir çiçek sapı üzerinde yan yana birden fazla sayıda lale çiçeğine benzeyen çiçekler ters şekilde bulunur. Bitkiler âleminin zambakgiller familyasına aittir. Yöremizde ancak 1000 metre ve üzerindeki yüksekliklerde doğal olarak yetişmektedir. Daha aşağı yüksekliklerde yetişse de çiçek açmamakta ve boyut olarak ta küçülmektedir. Köyümüze 1878 yıllarında Köyün kuruluşu sırasında Bulgaristan’ın Deliorman bölgesinden gelen göçmenler tarafından getirilmiş ve o zamandan beri köyde doğal olarak her evin bahçesinde yetiştirilmektedir. Köyde yetişen ters lale yüksek ve serin yerleri sevmekte ve boyu 50-60 santimetreyi bulmaktadır. Her dalında 4 lalenin ters büyüdüğü doğa harikası çiçek erken ilkbaharda açıp 1,5 ay içinde bitmektedir.


Hazreti İsa’nın çarmıha gerilişi sırasında boynunu büktüğüne inanılan Ters Lale bitkisi Hıristiyanlar tarafından kutsal sayılmaktadır. Müslümanlar ise boynunu büküp nektarlarını döktüğü için ‘ağlayan lale’ olarak da adlandırılan ters lale bitkisini hüznün sembolü olarak mezarlıklara dikmektedir. Dinsel ve kültürel öneme sahip bu bitkinin yetişme alanlarının sınırlı olması ekonomik değerini daha da artırmaktadır. Ekonomik açıdan değere sahip olan bu bitki bilinçli üretilip ekonomiye kazandırılmak istemektedirler. Denizli Belediyesi Park ve Bahçeler Müdürü Lale Gönüllü, Türkiye'de böyle bir soğana rastlamadıklarını belirtmektedir.


Dikim Yerinin Hazırlanması
Dikim yeri hafif topraktan oluşmalı ve taşlarından ayıklanmış su tutmayan drenajı iyi olmalıdır. Toprak kuru (tavlı) haldeyken dikim yeleri sürülür ve bu haliyle bir süre (en az iki hafta) dinlenmeye bırakılır.

 

Ekim İşlemleri ve Bakım
Soğanlar Eylül – Ekim aylarında ilaçlanarak daha önceden hazırlanan yerlerine dikilir. Dikim işlemi pulluk yardımıyla açılan izlere 20-30cm aralıklarda soğanların bırakılması ya da el ile yine 25-30cm aralılarla açılan çukurlara bırakılarak yapılır. Derinlik 15-20 cm arasında olmalıdır. Dikimden sonra sulama yapmaya gerek olmayıp bitkinin erkken ilkbaharda çimlenmesi beklenir. Çiçek doğal ortamlarında yetiştiğinden herhangi bir hastalığa maruz kalmaz. Sonbahar ve kış boyunca soğanların ekildiği alanlarda su birikmesine engel olunmalıdır, yabani otlar temizlenmelidir.

Pazarlama
Ters lale çiçek olarak tüketilecekse Nisan – Mayıs döneminde açan çiçekler toplanarak satışa sunulur. Soğan olarak satılacak ise çiçeklerin açıp geçmesi beklenir. Bitki sararıp kurumaya yüz tuttuğunda sağanları sökülür, ayrıştırılarak uygun koşullarda saklanır. Satışa uygun olanlar satılarak tüketilir. Diğer soğanlar bir sonraki dikim için saklana.



Köyümüzde “Hayrettin Köyü Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği” önderliğinde 2011 yılında TUŞAYA (Ters Lale), SÜMBÜL ve ZELAM (Nergis) çiçeklerinin planlı üretilmesi için çiçek üretim tarlaları oluşturulmuştur. Bu bağlamda yaklaşık 5000 adet ters lale soğanı ile binlerce sümbül be zelam çiçeklerine ait soğanların ekimi yapılmıştır.

 

Bozkurt / Denizli Tel: (+90) 544 491 5510 - (+90) 533 570 3850 hayrettinkoyu@hotmail.com*mehmetemin2011